Thanh ?i?u là m?t lo?i âm v? siêu ?o?n tính, có tác d?ng làm thay ??i ý ngh?a c?a các ??n v? ngôn ng?. Thanh ?i?u ???c th? hi?n cùng v?i toàn b? âm ti?t, hay ?úng h?n là toàn b? ph?n thanh tính c?a âm ti?t. Ti?ng Vi?t là m?t th? ti?ng có khá nhi?u thanh ?i?u: 6 thanh ?i?u, trong khi có m?t s? ngôn ng? ch? có 3 ho?c 4 thanh ?i?u.

Có th? có 4 cách phân lo?i thanh ?i?u: xét v? cao ??, xét v? ???ng nét âm ?i?u, xét v? s? bi?n thiên c?a thanh ?i?u và xét v? ??ng tác ngh?n thanh h?u.
Tuy nhiên, ??i v?i vi?c phân bi?t ý ngh?a c?a các ??n v? ngôn ng?, ta ch? c?n ghi nh? hai tiêu chí ??u. ?ó là:

– Tiêu chí cao ??:

Thanh ?i?u ti?ng Vi?t ??i l?p nhau ? hai cao ?? c? b?n: cao ?? cao và cao ?? th?p. ?ó là s? ??i l?p v? âm v?c. Theo tiêu chí này ta phân bi?t:

+ thanh ?i?u cao, t?c là nh?ng thanh ?i?u ???c phát âm ? âm v?c cao. Lo?i này bao g?m các thanh: thanh ngang, thanh s?c, thanh ngã.

+ thanh ?i?u th?p, t?c là nh?ng thanh ?i?u ???c phát âm ? âm v?c th?p. ?ó là các thanh: thanh huy?n, thanh h?i, thanh n?ng.

– Tiêu chí âm ?i?u:

Trên m?i âm v?c, các thanh ?i?u còn khác nhau v? quá trình di?n bi?n c?a cao ?? theo th?i gian. ?ó là s? khác nhau v? ???ng nét âm ?i?u. Theo tiêu chí này, ta phân bi?t:

+ thanh ?i?u b?ng ph?ng (còn g?i là thanh b?ng). ?ây là nh?ng thanh ?i?u mà khi th? hi?n, ???ng nét âm ?i?u di?n bi?n b?ng ph?ng, ??ng ??u t? ??u ??n cu?i, không có s? lên xu?ng b?t th??ng. ?ó là các thanh: thanh huy?n và thanh ngang.

+ thanh ?i?u không b?ng ph?ng (c?ng còn g?i là thanh tr?c). ?ây là nh?ng thanh ?i?u có âm ?i?u di?n bi?n ph?c t?p, khi lên khi xu?ng, th? hi?n ra b?ng m?t ???ng nét không b?ng ph?ng: thanh s?c, thanh ngã, thanh h?i, thanh n?ng.

– Thanh 1: thanh ngang (không ???c ghi trên ch? vi?t nên c?ng g?i là thanh không d?u), xu?t hi?n trong t?t c? các âm ti?t, tr? âm ti?t khép. Ví d?:cây cam, m?a xuân, công ti. Nh?ng không th? có các âm ti?t nh?: lach, bat, lac…

– Thanh 2: thanh huy?n [ghi b?ng d?u huy?n ( )], th?p h?n thanh ngang m?t b?c. Gi?ng nh? thanh 1, thanh này có th? xu?t hi?n trong các âm ti?t không ph?i là âm ti?t khép, ví d?: cà, sàn, b?ng, ?àm.

– Thanh 3: thanh ngã [ghi b?ng d?u ngã ( )] là thanh ?i?u thu?c âm v?c cao (b?t ??u th?p h?n và k?t thúc cao h?n), có thêm ??ng tác ngh?n thanh h?u.
Thanh ngã c?ng không th? xu?t hi?n trong các âm ti?t khép. Ví d?: xã, mãn nhãn, s?ng s?.

– Thanh 4: thanh h?i [ghi b?ng d?u h?i ( )] là thanh ?i?u thu?c âm v?c th?p. Khi phát âm, ?i?m b?t ??u và k?t thúc thanh ?i?u ??u ? âm v?c th?p.
Thanh này xu?t hi?n trong t?t c? các âm ti?t không ph?i là âm ti?t khép. Ví d?: v? l?i, h?i han, c?m cúm, c?ng bi?n, c?nh ??p.

– Thanh 5: thanh s?c [ghi b?ng d?u s?c ( )] là thanh ?i?u thu?c âm v?c cao. Khi phát âm, ?i?m xu?t phát th?p h?n thanh ngang m?t chút và ?i?m k?t thúc ? âm v?c cao. Ngoài ra, khi k?t thúc còn ph?i có thêm ??ng tác ngh?n thanh h?u.
Thanh này có th? xu?t hi?n trong t?t c? các ki?u âm ti?t. Ví d?: khá l?n, bí quy?t, chính th?c, sáng s?m.