BTV nói gi?ng ??a ph??ng trên truy?n hình:  T?i sao không? * 

PGS. ST. Nguy?n H?ng C?n cho r?ng, vi?c s? d?ng BTV nói gi?ng ??a ph??ng trên VTV góp ph?n xóa b? s? k? th? vùng mi?n. 

G?n ?ây, vi?c m?t phát thanh viên nói gi?ng Hu? xu?t hi?n trong b?n tin Th?i s? c?a ?ài Truy?n hình Vi?t Nam (VTV) ?ã t?o ra nhi?u ý ki?n trái chi?u. M?t s? ng??i c?m th?y thích thú và ?ng h? hành ??ng c?a VTV. H? cho r?ng, không nên có s? phân bi?t gi?ng vùng mi?n trong ??i ng? Biên t?p viên (BTV), Phóng viên (PV).

Tuy nhiên, c?ng có m?t s? ý ki?n ph?n ??i vì theo h?, ?ài truy?n hình qu?c gia c?n ph?i có m?t ti?ng nói chung ch? không nên ??a ph??ng hóa nh? th?.

Tr??c nh?ng ý ki?n trái chi?u ?ó, Phó Giáo s? - Ti?n s? Nguy?n H?ng C?n – Ch? nhi?m Khoa Ngôn ng? h?c, Tr??ng ??i h?c Khoa h?c Xã h?i và Nhân v?n (??i h?c Qu?c gia Hà N?i) ?ã có nh?ng chia s? r?t thú v?.

PGS.TS  Nguy?n H?ng C?n

Vi?c BTV nói gi?ng Hu? xu?t hi?n trong ch??ng trình Th?i s? lúc 12h tr?a c?a VTV ?ã gây ra nhi?u ý ki?n trái chi?u, ngay c? ??i v?i nh?ng ng??i trong ngh?. V?i t? cách là m?t chuyên gia có nhi?u n?m nghiên c?u trong l?nh v?c ngôn ng?,  Phó Giáo s? ngh? sao v? s? vi?c này?

Tôi cho ?ó là m?t d?u hi?u t?t. Cách ?ây kho?ng 10 n?m, khi ?ó VTV v?n ch? s? d?ng các BTV nói gi?ng ph??ng ng? B?c, ch? y?u là gi?ng Hà N?i thì t?i m?t cu?c h?i th?o, tôi ?ã phát bi?u, ?ài truy?n hình nên ?a d?ng hóa ??i ng? BTV, PTV có gi?ng nói các vùng mi?n khác nhau cho phù h?p v?i cu?c s?ng hi?n t?i.

V?i nhi?u ng??i, vi?c VTV ?? m?t BTV nói gi?ng Hu? (m?i ?ây) và m?t BTV  nói gi?ng Nam (cách ?ây vài n?m) lên hình trong B?n tin Th?i s? có th? là b?t ng? nh?ng theo tôi, VTV ?ã chu?n b? c?n th?n và ?ã có m?t l? trình cho s? thay ??i này.

Thay ??i ??u tiên là VTV ??a vào ch??ng trình Th?i s? các tin t?c/phóng s? do các ?ài truy?n hình ??a ph??ng s?n xu?t, do các BTV, PV nói gi?ng ??a ph??ng th?c hi?n. ?i?u này không ch? giúp khán gi? c? n??c n?m ???c thông tin ? các ??a ph??ng mà còn t?o c? h?i ?? h? làm quen v?i  s? khác bi?t v? ngôn ng? (ch? y?u v? ng? âm) ? các vùng mi?n.

Ti?p ??n, các BTV và PV nói gi?ng ??a ph??ng (gi?ng mi?n Nam và mi?n Trung) ?ã xu?t hi?n trong nhi?u ch??ng trình truy?n hình c?a VTV nh?  c?u truy?n hình tr?c ti?p, game show, phóng s? v? bão l?t, tin t?c h?i s?…  Và cu?i cùng, nh? chúng ta th?y g?n ?ây, các BTV và PTV nói gi?ng ??a ph??ng  ?ã xu?t hi?n nh? là các BTV chính, hay PV chính trong các ch??ng trình th?i s?.

M?t s? ng??i cho r?ng, ?ài truy?n hình qu?c gia ph?i s? d?ng ngôn ng? chu?n c?a ti?ng Vi?t, ??c bi?t là gi?ng Hà N?i. Phó Giáo s? ngh? sao v? ?i?u này?

Quan ni?m này không ch? là c?a nhi?u khán gi? xem truy?n hình mà c? c?a m?t s? nhà chuyên môn ho?c qu?n lý.  V? lý thuy?t, trong Ngôn ng? h?c t? lâu ?ã t?n t?i quan ni?m chu?n c?a m?t ngôn ng? là ngôn ng? ? vùng mi?n có s? phát tri?n nh?t v? m?t kinh t? và v?n hoá, và th??ng là Th? ?ô. 

Tuy nhiên, trên th?c t? vi?c xác ??nh chu?n ngôn ng? nh?  v?y không ph?i là v?n ?? ??n gi?n, và khái ni?m ngôn ng? chu?n th??ng gây nhi?u tranh cãi. ??i v?i ti?ng Vi?t c?ng v?y. Cho t?i nay, khi nói v? chu?n c?a ti?ng Vi?t, các nhà ngôn ng? h?c m?i ch? c? b?n th?ng nh?t ???c v?i nhau các chu?n v? m?t ng? pháp, t? v?ng và chính t?, còn v? m?t ng? âm thì ch?a th?ng nh?t ???c.

?ã có r?t nhi?u cu?c h?i th?o và nhi?u ý ki?n khác nhau v? chu?n ng? âm c?a ti?ng Vi?t. Ngay c? nh?ng ng??i ?ng h? quan ni?m l?y gi?ng Hà N?i làm chu?n ng? âm ti?ng Vi?t c?ng ch?a xác ??nh rõ ràng ???c ?âu là gi?ng chu?n  Hà N?i và trên th?c t? ?ây là vi?c b?t kh? thi.

Theo tôi, n?u quan ni?m có m?t th? ti?ng Vi?t chu?n thì ?ó là ti?ng Vi?t chung (ph? thông) có h? th?ng ng? pháp, t? v?ng và chính t? th?ng nh?t cho m?i vùng mi?n, nh?ng ?a d?ng v? m?t ng? âm theo s? khác bi?t vùng mi?n. Theo ?ó, chúng ta s? có ti?ng Vi?t ph? thông gi?ng B?c, ti?ng Vi?t ph? gi?ng Nam hay Trung, th?m chí ti?ng Vi?t gi?ng Hu?,  ti?ng Vi?t gi?ng Ngh? An...

Nói cách khác, c?n phân bi?t ti?ng Vi?t ph? thông gi?ng ??a ph??ng v?i ti?ng ??a ph??ng (t?c là các ph??ng ng?  khác nhau không ch? v? ng? âm mà  c? t? v?ng, th?m chí ng? pháp). Các BTV, PTV ng??i ??a ph??ng trên các ch??ng trình c?a VTV nói ti?ng Vi?t ph? thông theo gi?ng ??a ph??ng c?a h? ch? không nói ti?ng ??a ph??ng hay ph??ng ng?. 

S? khác bi?t v? gi?ng nói c?a các vùng mi?n ? Vi?t Nam, ??c bi?t là gi?ng nói ? các trung tâm nh? Hà N?i, Hu?, thành ph? H? Chí Minh không l?n ??n m?c làm cho ng??i Vi?t các vùng mi?n không th? hi?u nhau khi nói/??c ti?ng Vi?t ph? thông.

Vì v?y, tôi cho r?ng vi?c các BTV, PV nói ti?ng Vi?t gi?ng ??a ph??ng (không ph?i là nói ti?ng ??a ph??ng) xu?t hi?n trên ch??ng trình Th?i s? c?a VTV  là có th? ch?p nh?n ???c, th?m chí c?n khuy?n khích, ??c bi?t n?u xem xét t?i nh?ng tác ??ng c?a VTV ? ph?m vi c? n??c.

Biên t?p viên nói gi?ng Hu? - Anh Ph??ng - khi xu?t hi?n trên VTV ?ã t?o ra nhi?u ý ki?n trái chi?u.

Nh?ng th?a Phó Giáo s?, c?ng có ý ki?n cho r?ng, làm nh? th? thì không khác gì ?ã "??a ph??ng hóa ?ài truy?n hình qu?c gia"?

Nh? ?ã nói ? trên, nh?ng ng??i quan ni?m nh? v?y c?ng có lý c?a h?, t?c là h? ?ang quan ni?m v? chu?n ngôn ng?. Bên c?nh ?ó, chính sách s? d?ng ngôn ng? trong c?a các ?ài phát thanh và truy?n hình Trung ??ng trong quá kh? (ch? y?u nói ph??ng ng? B?c hay ti?ng Hà N?i) vì nh?ng lý do l?ch s? c?ng ?ã ?? l?i nh?ng thói quen không d? thay ??i.

Nh?ng n?u phân tích k?, tôi th?y nên ?a d?ng hoá gi?ng nói c?a các BTV và PV trên các ?ài phát thanh và ?ài truy?n hình Trung ??ng vì 3 lý do sau ?ây:

Th? nh?t: V? m?t pháp lý, không có m?t lu?t nào qui ??nh  BTV hay PV c?a ?ài phát thanh hay  ?ài truy?n hình Trung ??ng ch? nói ti?ng Vi?t  gi?ng B?c ho?c gi?ng Hà N?i. N?u có m?t v?n b?n d??i lu?t quy ??nh nh? v?y thì rõ ràng là ph?m lu?t, còn n?u không có v?n b?n quy ?inh mà c? áp d?ng trong th?c t? (ch? dùng BTV và PV nói gi?ng B?c hay gi?ng Hà N?i) c?ng là ph?m lu?t. 

Vi?c quy ??nh hay áp d?ng theo lu?t b?t thành v?n nh? v?y trên th?c  t? s? làm cho nh?ng ng??i nói ti?ng Vi?t gi?ng ??a ph??ng (Trung hay Nam) s? khó có c? h?i vào các v? trí BTV, PV c?a các ?ài phát thanh hay truy?n hình, t?o ra s? b?t bình ??ng gi?a các vùng mi?n.

Th? 2:  Vì nh?ng lý do v? m?t l?ch s?, ??a lí và ngôn ng?, hi?n nay gi?a các vùng mi?n n??c ta v?n còn t?n t?i khá nhi?u các thành ki?n, th?m chí c? s? kì th?. Vi?c s? d?ng các BTV, PV nói ti?ng Vi?t theo gi?ng ??a ph??ng trên các ch??ng trình c?a các ?ài phát thanh, ?ài truy?n hình Trung ??ng s? góp ph?n xoá b? b?t rào c?n v? ngôn ng? gi?a các vùng mi?n, gi?m b?t s? k? th? gi?a các vùng mi?n nói chung và s? kì th? v? m?t ngôn ng? gi?a các vùng mi?n nói riêng, t?o ra s? th?ng nh?t trong xã h?i. 

N?u các ?ài phát thanh,  truy?n hình Trung ??ng ch? s? d?ng ti?ng Vi?t gi?ng B?c hay gi?ng Hà N?i, vô hình trung l?i làm sâu s?c thêm s? k? th? ?y.

Th? 3: Vi?c s? d?ng các BTV, PV nói ti?ng Vi?t gi?ng ??a ph??ng v?a làm các ch??ng trình phong phú, nhi?u màu s?c,  v?a còn t?o nên s? g?n g?i, thân thu?c v?i khán gi? ? các vùng mi?n khác nhau.

Tôi l?y ví d?, khán gi? mi?n Nam ?ôi khi không thích xem VTV, trong ?ó có lý do là v? m?t ngôn ng?. Vi?c s? BTV nói ti?ng Vi?t gi?ng Sài Gòn có th? kéo khán gi? ??n v?i các ch??ng trình c?a ?ài.

Tóm l?i, vi?c s? d?ng các BTV, PV nói gi?ng ??a ph??ng trên VTV s? góp ph?n xóa b? rào c?n ngôn ng?, xóa b? s? k? th?  vùng mi?n, làm t?ng thêm s? g?n g?i, thân thu?c c?a ng??i dân ? các vùng mi?n ??i v?i ch??ng trình, t?o nên s? ??ng c?m và th?ng nh?t trong xã h?i. Và theo tôi, ?i?u ?ó s? làm cho VTV tr? nên g?n g?i v?i con ng??i và xã h?i hi?n nay.

Xin c?m ?n Phó Giáo s?, Ti?n s? Nguy?n H?ng C?n v? nh?ng chia s? thú v? trên!

Theo 24.com.vn

Tiêu ?? do chúng tôi ??t l?i